Đại hội X: Đổi mới quản trị, giữ vững giới luật, nâng cao hiệu quả phụng sự

Sáng 07/11/2026, tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở Thành phố Hồ Chí Minh, Đại hội Đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031 Khai mạc trong không khí trang nghiêm, trọng thể đúng dịp Kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981-07/11/2026).

Đại hội có sự tham dự của nhiều vị lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQVN, đại diện các cơ quan Trung ương, Thành phố Hồ Chí Minh cùng chư tôn Giáo phẩm HĐCM, HĐTS - GHPGVN và đông đảo đại biểu tăng ni, phật tử.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và MTTQVN đến dự có Ông Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội; bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN; ông Trương Tấn Sang, nguyên Chủ tịch nước; ông Lê Hồng Anh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư; ông Nguyễn Đình Khang, Bộ trưởng Bộ DT & TG; ông Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN Thành phố Hồ Chí Minh.

Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Quảng, Pháp chủ HĐCM; Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ HĐCM, Chủ tịch HĐTS, cùng chư tôn đức lãnh đạo HĐCM, HĐTS và đại biểu đại diện các Ban, Viện Trung ương, BTS GHPGVN các tỉnh, thành phố.

Tại Đại hội, Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HĐTS GHPGVN, đã trình bày Báo cáo tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX (2022-2027) và phương hướng hoạt động Phật sự nhiệm kỳ X (2026-2031). Báo cáo tập trung đánh giá những kết quả đạt được, nhìn nhận các mặt còn hạn chế, đồng thời xác định những nhiệm vụ trọng tâm và định hướng đổi mới hoạt động của Giáo hội trong giai đoạn tới.

Với phương châm “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”, Đại hội hướng tới việc củng cố tổ chức, nâng cao năng lực quản trị, phát huy truyền thống hòa hợp và đưa các hoạt động phật sự đáp ứng tốt hơn yêu cầu của xã hội hiện đại.

Chủ tịch Quốc hội ghi nhận những đóng góp của Giáo hội đối với đất nước

Phát biểu chúc mừng Đại hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của các tổ chức tôn giáo nói chung và GHPGVN nói riêng trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, với triết lý “phật pháp tại thế gian, bất ly thế gian giác” và truyền thống “hộ quốc, an dân”, Phật giáo Việt Nam đã khẳng định mối quan hệ gắn bó với dân tộc, góp phần làm phong phú các giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đánh giá về nhiệm kỳ IX, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ vui mừng trước những nỗ lực của Giáo hội trong thực hiện các mục tiêu, chương trình Phật sự; duy trì hoạt động tôn giáo ổn định, kiện toàn tổ chức phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tăng ni, phật tử tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo vệ môi trường, phòng chống tội phạm, ứng phó thiên tai, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội, an sinh và từ thiện nhân đạo.

Chủ tịch Quốc hội cũng ghi nhận hoạt động đối ngoại Phật giáo ngày càng được mở rộng, góp phần vào công tác đối ngoại nhân dân và đối ngoại tôn giáo. Những thành tích của Giáo hội đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng việc trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất tại Đại hội lần này.

Đề cập chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) ngày 23/04/2026 là cơ sở pháp lý để tiếp tục bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và quyền tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân; phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.

Dấu mốc 45 năm và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Đại hội Đại biểu Phật giáo Toàn quốc lần thứ X là sự kiện quan trọng đối với GHPGVN sau 45 năm hình thành và phát triển của tổ chức Giáo hội thống nhất trong toàn quốc.

Đại hội là dịp tổng kết hoạt động Phật sự nhiệm kỳ IX (2022-2027), mà còn là thời điểm xác định phương hướng, nhiệm vụ cho giai đoạn 2026-2031.

Trong diễn văn Khai mạc, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn nhấn mạnh bối cảnh đất nước đang có những chuyển biến sâu sắc về tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Những thay đổi ấy đặt ra yêu cầu Giáo hội tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức, quản lý và điều hành, đồng thời bảo tồn bản sắc, phát huy vai trò của Phật giáo trong đời sống xã hội.

Tinh thần xuyên suốt được xác định là kế thừa truyền thống đoàn kết, hòa hợp, hộ quốc an dân và đồng hành cùng dân tộc; kiên định phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, phát huy các giá trị từ bi, trí tuệ, vô ngã, vị tha trong xây dựng đời sống đạo đức, văn hóa và phụng sự hạnh phúc của nhân dân.

Theo văn kiện chính thức, Đại hội diễn ra từ ngày 05 đến ngày 07/11/2026 tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở Thành phố Hồ Chí Minh, kết hợp với Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Nhìn thẳng vào kết quả và những vấn đề cần khắc phục

Báo cáo tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX ghi nhận nhiều kết quả trong củng cố tổ chức Giáo hội, đào tạo tăng ni, hoằng pháp, hướng dẫn phật tử, nghiên cứu Phật học, hoạt động văn hóa, đối ngoại và từ thiện xã hội.

Đáng chú ý, Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh được xác định là dấu ấn quan trọng, góp phần nâng cao vị thế và năng lực hội nhập quốc tế của Giáo hội. Các hoạt động cung rước, tôn trí xá lợi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và an trí xá lợi trái tim Bồ tát Thích Quảng Đức được đề cập trong diễn văn khai mạc như những sự kiện có ý nghĩa đối với đời sống tâm linh của tăng ni, phật tử và nhân dân.

Trong lĩnh vực từ thiện, an sinh xã hội, diễn văn khai mạc nêu tổng trị giá các chương trình hỗ trợ, cứu trợ và chăm lo người yếu thế của tăng ni, phật tử cả nước đạt trên 7.500 tỷ đồng. Con số này cho thấy quy mô nguồn lực xã hội được huy động thông qua các hoạt động phụng sự nhân sinh của Giáo hội.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong báo cáo tổng kết không chỉ nằm ở những thành tựu, mà còn ở việc Giáo hội thẳng thắn nhìn nhận các hạn chế của nhiệm kỳ vừa qua.

Báo cáo chỉ ra sự chưa đồng đều về năng lực tổ chức và hiệu quả điều hành giữa các địa phương, Ban, Viện và cơ sở tự viện; những khó khăn trong quản lý tăng ni, tự viện trước yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính; chất lượng đào tạo cần tiếp tục được nâng cao; công tác kiểm tra, giám sát và giải quyết một số vụ việc còn hạn chế.

Đặc biệt, chuyển đổi số chưa hình thành được hệ thống quản lý đồng bộ, liên thông giữa Trung ương và địa phương. Công tác thông tin, truyền thông có thời điểm chưa chủ động trong kiểm chứng, cung cấp thông tin chính thống trước những thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Việc công khai nhận diện những vấn đề này có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng nhiệm kỳ mới. Bởi một tổ chức muốn phát triển bền vững không chỉ cần phát huy thành tựu, mà còn phải có khả năng tự đánh giá, nhận diện hạn chế và chuyển các bài học kinh nghiệm thành giải pháp thực tiễn.

Mười hai nhiệm vụ trọng tâm: Từ củng cố tổ chức đến đổi mới phương thức phụng sự

Báo cáo tóm tắt tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX và phương hướng hoạt động nhiệm kỳ X xác định mục tiêu xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, kỷ cương, đổi mới và phát triển bền vững; lấy giới luật làm nền tảng, lấy trí tuệ làm sự nghiệp, lấy hoằng pháp làm nhiệm vụ trọng tâm, lấy phụng sự nhân sinh làm phương châm hành động.

Mười hai nhiệm vụ trọng tâm được xác định gồm:

Thứ nhất, củng cố tổ chức Giáo hội, tăng cường kỷ cương, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động Phật sự.

Thứ hai, đổi mới quản trị và chuyển đổi số, xây dựng nền tảng quản lý Giáo hội hiện đại.

Thứ ba, phát huy truyền thống yêu nước, đồng hành cùng dân tộc và tích cực tham gia xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thứ tư, đổi mới công tác hoằng pháp và hướng dẫn phật tử, đưa giá trị Phật giáo vào đời sống xã hội hiện đại.

Thứ năm, nâng cao chất lượng giáo dục Phật giáo, xây dựng đội ngũ tăng ni có đạo hạnh, trí tuệ và năng lực phụng sự.

Thứ sáu, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam trong thời kỳ hội nhập và phát triển.

Thứ bảy, nâng cao hiệu quả đối ngoại Phật giáo, chủ động hội nhập quốc tế.

Thứ tám, phát triển nghiên cứu Phật học, nâng cao chất lượng học thuật và khẳng định bản sắc tư tưởng Phật giáo Việt Nam.

Thứ chín, tăng cường pháp chế, kiểm tra và giám sát, chấn hưng đạo phong, củng cố Tăng đoàn, lấy giới luật và đạo hạnh làm nền tảng.

Thứ mười, đẩy mạnh từ thiện và an sinh xã hội, phát huy tinh thần nhập thế, phụng sự nhân sinh, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thứ mười một, phát huy vai trò doanh nhân phật tử, phát triển nguồn lực và nâng cao năng lực tự chủ tài chính của Giáo hội.

Thứ mười hai, tăng cường cơ sở vật chất, hoàn thiện hạ tầng trụ sở Giáo hội và các Ban Trị sự phục vụ hoạt động Phật sự.

Nhìn tổng thể, các nhiệm vụ này cho thấy phương hướng nhiệm kỳ X tập trung các hoạt động Phật sự, chú trọng chất lượng quản trị, năng lực tổ chức thực hiện, tính kỷ cương và hiệu quả thực tế.

Đức Pháp chủ kêu gọi phật tử phát huy trách nhiệm xây dựng đất nước

Tại Đại hội, ban đạo từ, Đức Pháp chủ HĐCM GHPGVN - Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Quảng bày tỏ niềm tin tưởng vào sự phát triển của Phật giáo nước nhà trong giai đoạn mới, đồng thời kêu gọi hàng phật tử tại gia tiếp nối truyền thống của các bậc tiền bối, tích cực đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Ngài nhấn mạnh: “Nếu làm được như vậy, tôi tin tưởng là Phật giáo nước ta sẽ vững mạnh hơn nữa và sẽ đóng góp được nhiều hơn nữa cho đất nước và cho dân tộc chúng ta. Tôi kêu gọi tất cả các Phật tử tại gia phải noi gương các bậc tiền bối mà đóng góp để xây dựng đất nước chúng ta càng giàu đẹp, vinh quang cho tổ quốc”.

Lời đạo từ của Đức Pháp chủ tiếp tục khẳng định tinh thần Phật giáo đồng hành cùng dân tộc, trong đó người Phật tử không chỉ thực hành đời sống đạo đức, tu học và chuyển hóa bản thân, mà còn có trách nhiệm đóng góp thiết thực cho cộng đồng, xã hội và sự phát triển của đất nước.

Ghi nhận những đóng góp nổi bật của Giáo hội và các cá nhân tiêu biểu

Trong khuôn khổ Đại hội, nhiều tập thể và cá nhân thuộc Giáo hội được trao tặng các phần thưởng cao quý của Nhà nước và cơ quan quản lý nhà nước, ghi nhận những đóng góp tích cực trong công tác Phật sự, hoạt động xã hội, từ thiện nhân đạo và an sinh xã hội.

Theo thông tin tại Đại hội, Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 2 tập thể và 14 cá nhân thuộc GHPGVN có thành tích xuất sắc trong đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội, công tác xã hội, từ thiện nhân đạo, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

Đặc biệt, Huân chương Lao động hạng Nhì được trao tặng Hòa thượng Thích Quảng Tùng, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Từ thiện xã hội Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chứng minh Tối cao Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng.

Huân chương Lao động hạng Ba được trao tặng Hòa thượng Thích Thanh Vân, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Hải Phòng.

Hai phần thưởng cao quý này nhằm ghi nhận thành tích xuất sắc trong công tác Phật sự, từ thiện nhân đạo và an sinh xã hội giai đoạn 2022-2026, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo tặng Bằng khen cho 7 tập thể và 19 cá nhân thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam có thành tích tiêu biểu trong vận động cộng đồng tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện, an sinh xã hội, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nhân dịp Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031.

Việc trao tặng các phần thưởng không chỉ là sự ghi nhận đối với những đóng góp cụ thể của các tập thể, cá nhân tiêu biểu, mà còn phản ánh vai trò của GHPGVN trong việc vận động nguồn lực xã hội, phát huy tinh thần từ bi, cứu khổ và phụng sự nhân sinh. Qua đó, những giá trị đạo đức Phật giáo tiếp tục được thể hiện bằng các hành động thiết thực, góp phần chăm lo đời sống cộng đồng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Kỷ cương và đổi mới: Hai yêu cầu cần được triển khai đồng thời

Trong bốn thành tố của phương châm nhiệm kỳ X, “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”, kỷ cương và đổi mới có mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau.

Kỷ cương là điều kiện để bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức, duy trì việc thực hiện Hiến chương, giới luật và các quy định của Giáo hội. Đổi mới là yêu cầu để phương thức quản lý, giáo dục, hoằng pháp và truyền thông thích ứng với những biến chuyển của xã hội.

Nếu chỉ chú trọng kỷ cương mà thiếu đổi mới, hoạt động Phật sự có thể khó đáp ứng đầy đủ những nhu cầu mới. Ngược lại, đổi mới thiếu nền tảng giới luật, đạo hạnh và nguyên tắc tổ chức sẽ khó bảo đảm sự ổn định, đồng thuận và niềm tin của tăng ni, phật tử.

Bởi vậy, định hướng nâng cao hiệu lực và hiệu quả không chỉ là yêu cầu về hành chính. Đây còn là vấn đề gắn với trách nhiệm của từng cấp Giáo hội, từng đơn vị và mỗi thành viên trong việc thực hiện các nhiệm vụ đã được xác định.

Báo cáo tổng kết nhấn mạnh yêu cầu phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và thời hạn hoàn thành; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, đánh giá kết quả, đồng thời giải quyết các vấn đề phát sinh từ cơ sở. Đây là những yêu cầu có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình chuyển phương hướng thành kết quả cụ thể.

Chuyển đổi số, nghiên cứu Phật học và truyền thông trong xã hội hiện đại

Một nội dung đáng chú ý của phương hướng nhiệm kỳ X là việc đặt chuyển đổi số, nghiên cứu Phật học và truyền thông trong mối quan hệ với yêu cầu đổi mới toàn diện hoạt động Giáo hội.

Chuyển đổi số được xác định không đơn thuần là ứng dụng công nghệ vào công việc hành chính. Báo cáo đặt ra yêu cầu chuẩn hóa dữ liệu Tăng Ni, tự viện và các lĩnh vực Phật sự; xây dựng quy trình quản lý thống nhất; tăng cường kết nối giữa Trung ương và địa phương; đồng thời nâng cao năng lực của đội ngũ thực hiện.

Đối với truyền thông Phật giáo, việc cung cấp thông tin chính thống kịp thời, chính xác và có trách nhiệm ngày càng quan trọng trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng lan truyền nhanh chóng. Năng lực kiểm chứng, phối hợp và phản hồi thông tin không chỉ góp phần bảo vệ uy tín Giáo hội, mà còn tạo điều kiện để công chúng tiếp cận các giá trị và hoạt động Phật giáo một cách đầy đủ hơn.

Trong khi đó, nhiệm vụ phát triển nghiên cứu Phật học, nâng cao chất lượng học thuật và khẳng định bản sắc tư tưởng Phật giáo Việt Nam đặt ra yêu cầu tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu, đào tạo và trao đổi học thuật. Đây là cơ sở để Phật học vừa giữ vững nền tảng kinh điển, truyền thống tu học, vừa có khả năng đối thoại với những vấn đề của đời sống đương đại.

Từ góc độ này, chuyển đổi số, truyền thông và nghiên cứu Phật học không phải những lĩnh vực tách rời. Khi được triển khai đồng bộ, chúng có thể hỗ trợ việc lưu trữ và phổ biến tư liệu, nâng cao chất lượng nghiên cứu, mở rộng khả năng tiếp cận giáo lý và tăng cường kết nối giữa Giáo hội với xã hội.

Phụng sự nhân sinh và trách nhiệm xã hội của Phật giáo

Phương hướng nhiệm kỳ X tiếp tục nhấn mạnh tinh thần nhập thế, từ bi và trí tuệ của đạo Phật trong xây dựng đời sống đạo đức, văn hóa, chăm lo an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng.

Tinh thần phụng sự nhân sinh được thể hiện qua nhiều lĩnh vực, từ cứu trợ thiên tai, hỗ trợ người nghèo và người yếu thế đến giáo dục, chăm sóc đời sống tinh thần, bảo vệ môi trường và các hoạt động thiện nguyện tại cộng đồng.

Đối với Giáo hội, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì quy mô các hoạt động, mà còn nâng cao hiệu quả tổ chức, bảo đảm tính thiết thực và khả năng đáp ứng đúng nhu cầu của những đối tượng được hỗ trợ.

Định hướng này cũng cho thấy sự gắn kết giữa tu học và hành động xã hội. Các giá trị từ bi, trí tuệ, vô ngã và vị tha chỉ thực sự phát huy ý nghĩa rộng rãi khi được chuyển hóa thành cách ứng xử có trách nhiệm, sự sẻ chia với người khó khăn và những đóng góp cụ thể cho cộng đồng.

Đại hội X và yêu cầu thực tiễn

Bốn văn kiện chính thức được công bố trước Đại hội cho thấy Giáo hội Phật giáo Việt Nam bước vào nhiệm kỳ 2026-2031 với định hướng vừa kế thừa truyền thống, vừa chủ động giải quyết những vấn đề đặt ra trong giai đoạn mới.

Nếu báo cáo tổng kết cung cấp cơ sở đánh giá nhiệm kỳ IX, thì phương hướng nhiệm kỳ X xác lập các ưu tiên về tổ chức, quản trị, giáo dục, hoằng pháp, nghiên cứu, đối ngoại và phụng sự xã hội. Diễn văn khai mạc đặt những nhiệm vụ này trong bối cảnh phát triển của đất nước và yêu cầu đổi mới của thời đại; chương trình Đại hội xác định các phiên làm việc để xem xét những nội dung thuộc thẩm quyền Đại hội.

Theo chương trình được công bố, trong ngày 7/11, Đại hội dự kiến nghe báo cáo, đạo từ của Đức Pháp chủ, phát biểu chúc mừng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; công bố kết quả suy tôn, suy cử nhân sự khóa X; xem xét dự thảo Hiến chương tu chỉnh lần thứ VIII và thông qua dự thảo Nghị quyết Đại hội.

Các nội dung về nhân sự, Hiến chương và Nghị quyết chỉ được cập nhật như kết quả chính thức sau khi có thông tin xác nhận từ Đại hội hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Trải qua 45 năm xây dựng và phát triển, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp tục đứng trước yêu cầu phát huy sức mạnh đoàn kết, giữ gìn nền tảng giới luật và đạo hạnh, đồng thời nâng cao năng lực quản trị, chất lượng giáo dục và hiệu quả phụng sự.

Với phương châm “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”, ý nghĩa thực tiễn của Đại hội X sẽ được thể hiện rõ hơn qua quá trình triển khai các nhiệm vụ đã đề ra, qua trách nhiệm của từng cấp Giáo hội và qua những đóng góp cụ thể của tăng ni, phật tử đối với đời sống xã hội trong nhiệm kỳ mới.

Bài: Thường Nguyên

Ảnh: Trung tâm Báo chí Đại hội X GHPGVN