"Niệm" trong Phật giáo thường được hiểu là sự ghi nhớ, tỉnh giác, và an trú tâm trong giây phút hiện tại, không để tâm chạy theo vọng tưởng quá khứ hay tương lai.
Niệm theo Kinh MILINDA PANHA, được phân tích dưới dạng 2 hành tướng, thứ nhất là “nhắc nhở tâm”, thứ hai là giúp tâm “cầm nắm”. Công năng nhắc nhở tâm, tức là khi bất kì một pháp nào khởi sinh lên, tâm sở này đều nhắc tâm ghi nhận pháp ấy một cách thuần tuý là đang biết nó xảy ra.
Để dễ hiểu, kinh ví dụ một người làm nhiệm vụ canh gác cửa cho vua chúa ngày xưa. Nhiệm vụ cơ bản của họ là ghi nhận ai đi qua, ai xuất hiện như thế nào, thì công niệm ghi nhớ các pháp, các cảnh y như thế.
Công năng cầm nắm tức là nắm trọn vẹn cái biết về pháp đó thiện hay là ác. Kinh ví dụ như người gác cổng, biết ai đi qua, đi vào và còn biết người đi vào là dân, hay là quan, tay không hay tay cầm vũ khí. Đó chính là sự biết trọn vẹn và thuần tuý.
